Wydrukowano 2018-01-20 19:53:49

Wysłany przez CPE 2009-12-09 00:30:45
Re: Wartości w Strategii Rozwoju Poznania
Ze względu na ograniczenia systemu zamieszczamy naszą opinie o strategii w tym wątku:

Strategia Poznań 2030

Dostaliśmy zaproszenie na spotkanie dla organizacji pozarządowych i zgodnie
z propozycją umieszczamy nasze stanowisko na Platformie Konsultacji Społecznych.
Ze względu na krótki czas, który nam dano na wypowiedzenie się, nasze stanowisko nie jest poparte odpowiednimi statystykami i badaniami. Opinie opieramy na własnych doświadczeniach i obserwacjach. Również materiały, na których bazowaliśmy, zamieszczone na stronie internetowej Strategii zawierają niewiele informacji, co utrudnia nam prawidłowe ustosunkowanie się do jej treści.
Na wstępie chcielibyśmy odnieść się negatywnie do rozumienia przez władzę naszego miasta pojęcia konsultacji społecznych i to nie tylko w przypadku Strategii. Ten mechanizm nie opiera się tylko i wyłącznie na przekazaniu informacji społeczeństwu, ale stworzeniu odpowiednich warunków do współudziału ich przedstawicieli w tworzeniu nowych założeń dla miasta od samego początku. Tu bardzo dobrym przykładem, z naszego własnego podwórka, jest Akademia Aglomeracyjna, gdzie informowanie i współudział w debacie możliwe są od samego początku. W naszym przekonaniu mechanizmy polegające na tym, że eksperci prezentują społeczeństwu gotowe dokumenty jest mniej efektywny, niż wzięcie udziału samego społeczeństwa w tworzeniu ich od podstaw, ponieważ najbardziej szanuje ono to, w czego tworzeniu samo brało udział. Inną kwestią jest również to, że jakość informacji przekazywanych społeczeństwu np. za pomocą strony poznan.pl/strategia pozostawia wiele do życzenia.
Należy również zaznaczyć, że organizacje pozarządowe są ważnym ogniwem w funkcjonowaniu miasta i często realizują jego cele lepiej niż same władze. Jednocześnie czynnie działając w swoich dziedzinach stają się w nich ekspertami. Ich wiedza i doświadczenie powinny zostać wykorzystane w procesie formułowania Strategii dla naszego miasta.

Strategia

Mimo, że z większością założeń zgadzamy się, to chcemy zabrać głos w dyskusji, ponieważ do niektórych założeń mamy zastrzeżenia. Przede wszystkim widzimy pewne braki i niewłaściwe proporcje.
Zdajemy sobie sprawę z tego, że Strategia z założenia pozostaje w dużym stopniu ogólności, oraz że nie da się w niej pomieścić wszystkich kwestii. Tylko te najważniejsze powinny znaleźć tu swoje miejsce.

Czas

Strategia planowana jest na okres najbliższych 20 lat. Jest to dość długi okres, w którym aby dobrze planować potrzebna jest dobra prognoza możliwych zmian w środowisku, społeczeństwie i technologiach, zarówno w skalach lokalnych jak i globalnych. Stanowią one szanse i zagrożenia, których nie jesteśmy w stanie dokładnie przewidzieć, a często i na nie wpłynąć. Bardzo dobrym przykładem jest tu sytuacja związana z Euro 2012. Jeszcze parę lat temu nikt się nie spodziewał, że Polska będzie ich organizatorem i w tak szybkim czasie powstanie sieć dróg i stadiony. Wśród zdarzeń i procesów, które mogą wystąpić w najbliższej przyszłości i mieć istotny wpływ można wymienić:
- zmiany w strukturze społecznej (emigrację, imigrację, starzenie się społeczeństwa);
- zmiany klimatu (stepowienie Wielkopolski, nasilenie zjawisk ekstremalnych takich jak wichury i gradobicia);
- rozwój sieci transportu (szybka linia kolejowa ?Y?, ukończenie autostrady A2)
- degradacja budynków powstałych z wielkiej płyty;
- nowe okresy finansowania z Unii Europejskiej (mniejsze kwoty dla Polski);
- procesy opuszczania centrum miasta na rzecz terenów sąsiednich (zmiany liczby mieszkańcow);
- itp.

Efektywne wdrażanie

Mamy to szczęście, że wiele z podobnych procesów miało już miejsce w innych krajach i możemy wyciągać wnioski z podjętych tam działań. Pewnych rzeczy możemy się spodziewać i być przygotowani.
Zgodnie z prawami ewolucji to ci, którzy umieją najszybciej i najlepiej dostosować się do nowych sytuacji okazują się najlepszymi. Niezbędne jest wprowadzenie narzędzi skutecznego monitoringu, weryfikacji i adaptacji do zmiennych warunków. Plany zawarte w Strategii powinny być weryfikowane w krótkich odstępach czasu i dostosowywane do zmieniającej się sytuacji.
Chcielibyśmy zaproponować powołanie rady, lub innego organu odpowiadanego za nadzorowanie realizacji Strategii, z którym można by debatować na otwartych sesjach. Ideałem byłoby, żeby w samym składzie organu znaleźli się przedstawiciele różnych stron: biznesu, organizacji pozarządowych i lokalnych społeczności. Skuteczne działania monitoringowe są niezbędne, bez nich powstanie kolejny martwy dokument, który w rzeczywistości nic nie zmieni.
Podstawowym narzędziem realizacji szeroko zakrojonych działań Strategii powinna być polityka przestrzenna Miasta. Po uchwaleniu Strategii należałoby zmodyfikować Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego. W końcu nawet same władze stwierdziły, że obecnie przyjęte Studium nie było najlepsze i po uchwaleniu trzeba je zmienić (czego nie zrobiono od ponad roku). Jednak podstawowym narzędziem polityki przestrzennej mające statut egzekwowalnego prawa są plany zagospodarowania przestrzennego i warunki zabudowy. O ile planów zagospodarowania nie da się szybko uchwalić dla całego obszaru miasta (przy obecnym tempie zajmie to jeszcze wiele lat), należałoby wypracować skuteczne metody sterowania wydawaniem warunków zabudowy, tak aby to Miasto decydowało co i gdzie budować, a nie firmy w których interesie jest jak największy zysk, a nie interes publiczny.
Przedstawiona Strategia ukazuje świetlaną przyszłość Poznania ale nie wspomina o tych, którzy będą ją wdrażać ? władzach i urzędnikach. W naszym opinii, aby skutecznie wdrażać Strategie, niezbędne jest ciągłe doskonalenie kadry zarządczej i wprowadzanie nowoczesnych rozwiązań informatycznych. Te elementy również powinny znaleźć się w Strategii.

Zrównoważony rozwój

Uważamy, że w dokumencie nie zachowano podstawowych zasad zrównoważonego rozwoju, wymaganych przez naszą Konstytucję. Wskazuje na to już sam fakt, że to określenie do niedawna w ogóle nie występowało, a teraz pojawia się tylko w kontekście transportu. Zrównoważony rozwój w naszym przekonaniu to rozwój, który stwarza takie warunki dla przyszłym pokoleniom, aby mogły zaspokajać swoje potrzeby w co najmniej takim stopniu, jak my dziś. Wiąże się to głównie z zachowaniem zasobów, a w przypadku miasta najważniejszym zasobem ulegającym ubożeniu jest powierzchnia ziemi oraz tereny zielone. Dodatkowo zrównoważony rozwój to również rozwój, który traktuje na równym stopniu zagadnienia ekonomi/przemysłu, społeczeństwa i środowiska.
To właśnie zbyt mały udział elementu środowiskowego budzi nasze wątpliwości. Wizja i cele strategiczne nie wspominają o środowisku, misja wymienia je pod koniec jako jeden z licznych elementów.
Dokonaliśmy szybkiej i subiektywnej analizy Programów, za pomocą streszczeń dostępnych na stronach internetowych pod względem udziału trzech wspomnianych elementów zrównoważonego rozwoju. Zdajemy sobie sprawę, że programy są bardziej złożone i analiza nie jest pełna. Wykazała ona, że programy koncentrują się na sprawach społecznych i ludzkich (C ? 15 programów), ekonomia i przemysł są na drugim miejscu (E ? 9) a przyroda i środowisko na końcu (P ? 4). Dodatkowo w najnowszej wersji zlikwidowany został program kliny zieleni, jedyny dotyczący przyrody w mieście.

(wycięta tabela porównania programów ze względu na ograniczenia systemu)

Przy okazji analizy zauważyliśmy pewną sprzeczność: wizja, misja i cele na pierwszy plan wysuwają głównie zagadnienia ekonomiczne, podczas gdy w programach największy nacisk kładziony jest na zagadnienia społeczne.

Środowisko

Wizja mówi o Poznaniu jako miejscu, gdzie ludzie chcą mieszkać. W naszym przekonaniu głównym powodem niechęci ludzi do miasta jest nie atrakcyjne środowisko miejskie obszarów centralnych oraz ceny życia. Na nieatrakcyjność środowiska miejskiego składają się:
? Jakość powietrza oraz hałas (ruch samochodowy, przemysł, niska emisja);
? Niewystarczająca ilość terenów zielonych i przystosowanych do rekreacji (na tyle dużych aby można w nich odseparować się od zgiełku ulicy i wypoczywać).
W nasz przekonaniu w Poznaniu występują aktualnie dwa trendy wpływające na pogorszenie wymienionych czynników:
? Wzrost transportu samochodowego;
? Stała lub nawet malejąca liczba terenów zielonych (brak przyrostu parków, zagospodarowanie terenów zielonych nieużytków wykorzystywanych rekreacyjnie czy np. do wyprowadzania psów).
O ile działania przewidziane w Strategii w pewnym stopniu przeciwdziałają pierwszemu trendowi to drugi jest uwzględniany w niewystarczającym stopniu.

Suburbanizacja i rewitalizacja

Aktualne tendencje rozwojowe Poznania polegające na spadku mieszkańców samego miasta i osiedlaniu się ich w jego okolicach jest zjawiskiem, któremu należy zdecydowanie przeciwdziałać. W innym wypadku nasze miasto upodobni się do modelu amerykańskiego: większość osób mieszka za miastem, centra są martwe, pełnią głównie funkcje biznesowe i usługowe lub są zamieszkałe przez najbiedniejszą warstwę społeczeństwa. Model ten wiąże się również z dużym udziałem transportu samochodowego i zanikaniem terenów zielonych wokół miasta.
Podstawowym narzędziem do walki z tym zjawiskiem jest kompleksowa rewitalizacja środowiskowa, społeczna i gospodarcza centrów oraz obszarów zdegradowanych. W naszym przekonaniu w Strategii również to zagadnienie nie jest znacząco eksponowane.

Społeczeństwo, edukacja i organizacje

Strategia przewiduje bardzo dobre narzędzia i rozwiązania przeznaczone dla społeczeństwa m.in. konsultacje. Jednak aby społeczeństwo mogło efektywnie współdziałać z miastem niezbędna jest jego edukacja obywatelska. W przypadku gospodarki odpadami, właściwa edukacja ekologiczna. Nie można jednak ograniczać się tylko do edukowania najmłodszych, ponieważ na efekty przyjdzie nam długo czekać. Konieczna jest również edukacja osób dorosłych, tak aby już teraz można było widzieć efekty tej edukacji.
Tego typu zadania edukacyjne najlepiej realizują organizację pozarządowe często wspierające i uzupełniające edukację formalną. Tu pojawia się kolejny problem. Strategia wspomina o wspieraniu rozwoju organizacji pozarządowych, ale nie wskazuje w jakich dziedzinach chce z nimi współpracować i jakie zadania im powierzać.

Programy
?Rozwój mieszkaniowych zasobów lokalowych i terenów pod inwestycje mieszkaniowe?
Proponujemy aby miasto wspierało głównie budownictwo dostępne cenowo dla szerszych mas, ponieważ developerzy dążąc do większego zysku budują apartamenty o podwyższonym standardzie i cenie (z podobnego wkładu finansowego na budowę uzyskują większy zysk).
Podczas rozwoju nowych osiedli mieszkaniowych powinno zapewnić się ich skomunikowanie z transportem publicznym, oraz wprowadzać na nich różnorodne funkcje handlowo-usługowe, tak aby ograniczyć przemieszczanie się ich mieszkańców po mieście.
Ważnym zagadnieniem jest również dbanie o ład przestrzenny podczas wprowadzania nowej zabudowy.

?Zrównoważony rozwój transportu?
Opis nie wspomina o wspieraniu ruchu rowerowego. Promocja tego środka transportu oraz zapewnienie infrastruktury (dróg i miejsc postojowych) jest niezbędne.
Strategia wspomina tylko o poprawie standardów transportu publicznego i integracji istniejącego transportu w aglomeracji. Nie ma wzmianki o rozbudowie sieci, która w naszym przekonaniu jest niewystarczająca.

Podejście systemowe

W Strategii brakuje również podejścia systemowego ? uwzględniającego wszystkie współzależności. Poszczególne programy są od siebie oderwane, tymczasem niektóre problemy trzeba rozwiązywać kompleksowo. Np. nie da się minimalizować ruchu w mieście bez zapobiegania zjawisku suburbanizacji.

Niezbędne zasady

W naszym przekonaniu Strategia w każdym działaniu powinna uwzględniać zasady: zrównoważonego rozwoju, informowania i konsultacji społecznych, partnerstwa z organizacjami pozarządowymi, równouprawnienia oraz dostępności dla niepełnosprawnych. Zasady te powinny zostać w niej zawarte oraz wejść na stałe do polityki miasta.

Metodologia i uwagi techniczne

Wydaje nam się, że misja oraz cele powinny być uszeregowane wg priorytetów np. zdrowie przed sportem.
Nowoczesny i biznesowy język używany w Strategii może nie być łatwy do zrozumienia, szczególe wśród starszych grup społeczeństwa.
Niektóre cele są sformułowane zbyt ogólne, nie do końca zgodne z metodologią SMART (konkretne, mierzalne, akceptowane, realistyczne, określone w czasie).
Niektóre przyjęte wskaźniki znajdujące się w prezentacjach budzą nasze wątpliwości np. ?zachowanie dotychczasowej, a nawet wzrost liczby pasażerów zbiorowej komunikacji publicznej o 0,05 ? 0,1%?. Czy to są wyniki, które chcemy uzyskać w 2030 roku?

Podsumowanie
Powyższa opinia oparta jest na niepełnych materiałach. Wyrażamy nadzieję, że większość naszych postulatów jest zawarta w bardziej szczegółowych dokumentach. Naszą główną obawą jest to, że powstanie kolejny schematyczny, mało ambitny dokument, zawierający popularne hasła ?bycia miastem innowacyjnym?, który nie zostanie zrealizowany.
W naszym przekonaniu jeżeli chcemy być miastem innowacyjnym, to powinniśmy zacząć od opracowania innowacyjnej strategii, która również innowacyjnie będzie współtworzona przez społeczeństwo i tak samo wdrażania. Stoimy teraz przed wielką szansą dla Poznaniu i wierzymy, że nasze władze z niej skorzystają.

Zwracamy się równocześnie z prośbą o udostępnienie:
Wyników ewaluacji poprzedniej Strategii
Diagnoz i prognoz, na których opiera się nowa wersja
Opracowanych wskaźników realizacji oraz sposobów monitoringu i nadzoru
Wskazanych źródeł finansowania

Jacek Zatoński
Prezes Stowarzyszenia Centrum Promocji Ekorozwoju w Poznaniu
biuro@cpe.info.pl